ŞİİRLER


Kürtçe Atasözleri

11.01.2015 17:01:24





B
Ba ji tehtê çi dibe? - Yel kayadan ne götürür?
Ban qul be binban şil e. - Dam delikse damdibi ıslaktır.
Bar neyê ber kerê, wê ker were ber bar. - Yük eşeğe gelmiyorsa eşek yüke gider.
Du barane ga çek nabe - Yağmurdan sonra öküz örtünmez.
Baran ser bahrê dibare. - Yağmur denizin üzerine yağar.
Barek gû dinava wîde disekine lê gotinek nasekine. - İçinde bir eşşek yükü (barek=bir at, eşek yükü) bok duruyor ama bir laf durmuyor.
Bedewê çav kil kir, dilê xortan tev kul kir. - Güzel gözlerine sürme çekti, gençlerin gönlünü yakıp geçti.
Behr bi devê kûçika heram nabe. - Deniz itin ağzıyla haram olmaz.
Bela tê serê mêra. - Belâ yiğidin başına gelir.
Berxê xelkê ji meriv re nabin beran. - Başkasının kuzusu bize koç olmaz.
Bext nadim bi text. - Bahtı tahta değişmem.
Bexte romê nine.Bexte romê tınne
Bê derpê bigere, stûyê xwe li ber zalim xwar neke.- Donsuz dolaş fakat boynunu zalimlerin önünde eğme.
Bi desta berda bı lınga bıdû gerya. - Elini bıraktı, ayağı ile ardına düştü.
Bi dınyê bışêwır bı aqlê xwe bık. - Dünyaya danış, aklına göre yap.
Bi pirsê mirov diçe mala xwedê. - Sorma ile insan Tanrının evine kadar gider.
Bi xweziya dest nagije baqê keziya. - Keşke ile eller saç örgüsü demetine yetişmez.
Bi dinyê bişêwir bi aqlê xwe bik. - Dünyaya danış, aklına göre yap.
Bira avis be kengi dizê bila bizê. - Gebe olsun da ne zaman doğurursa doğursun.
Bira ciwangê rokê bim, ne çêleka sed rojê bim. - Bir günün boğası olayım, yüz günün ineği olmayayım.
Bira dilê min bi dil be bila tûrê kirasê mû li min be. - Gönlüm hoş olsun da varsın giysim kıldan olsun.
Bira hespê çê be bila bê nal be. - İyi at olsun da varsın nalı olmasın.
Bira miradê me hebe bila ji kevir be.. - Muradımız olsun da, ister taştan olsun.
Bira rû bêşe zik neêşe. - Yüz acısın, karın ağrımasın.
Bira şêrê rokê be, ne roviyê salekê be. - Bir günlük aslan ol, bir yıllık tilki olma.
Birîna li hewalen,qaliştekê zinaran. - Arkadaşın yarası, kaya yarığı gibidir.
Birindar bi birina xwe zane. - Yaralı yarasını bilir.
Bişuxle weke mêra, bûxe weke şêra. - Adam gibi çalış, aslan gibi ye.
Bizin çi qas jî dizîka were tekê ew ê roje
Bîst û yekê Adarê, berfê avêt gulîyê darê, nema danê êvarê..
Bûk li ser hespê ye, kes nizane nasîbê kê ye. - Gelin atın üzeride gelir. Ancak kime kısmet olacağını kimse bilmez.
C
Carna mirov ji yarê diya xwere dibê bavo. - Gün olur insan anasının dostuna baba der.
Ç[düzenle]
Çavê derigırtiya lı ê derivekıryaye. - Kapısı kapalı olanın gözü kapısı açık olandadır.
Çela ku morev ji hewalê xwe re bi kohle rojekî bi xwe dikevê. - Arkadaşına kazdığın kuyu bir gün kendın duşersın.
Çêlekê mara bê jahr nabin. - Yılanın yavrusu zehirsiz olmaz.
Çêleka me bi gaye,ne bela geda ye
Çavê li deriya xwelî li seriya
Çira ji koran re def ji keran re bêfêde ye. - Çıranın köre, davulun sağıra yararı yoktur.
Çû dermanê mizê gû lê esiri. - Sidik ilacına gitti kabız oldu.
D
Digo mirî miriyê min e ez zanim çi gorî gore. - Ölü benim ölüm. Ne olduğunu ben bilirim.
Dara xweziya şin nabe. - Keşkenin ağacı yeşermez.
Darê ji binî nebır. - Ağacı kökünden kesme.
Dema mirov got "heq" çem disekine, av diçike. - İnsan "hak" dediği zaman ırmak durur, su kesilir.
Derew dijminê Xwedê ye - Yalan Allah'ın düşmanıdır.
Derdê dilekî, jî barê deh mîlan girantir e. - Gönüldeki bir dert sırtladığın on yükten ağırdır.
Derdê feqîran nan e, derdê axa, kêf û dîlan e. - Fakirler ekmek derdindeler, Ağa ise keyif ve şenlik derdindedir.
Deriyê xerata bi benda girêdayî ye. - Marangozun kapısı bağlanmış ipten olur.
Deriyê xwe bigir(e) ciranê xwe diz dernex(e). - Kapını kapa, komşunu hırsız çıkarma.
Destê dî qilêr li ser zik ê têr. - Kir gören el tok karnın üstündedir.
Deste xwarinê dirêje. - Yemeğe uzanan el uzundur.
Destikê bivir ne ji darê be dar nakeve. - Baltanın sapı ağaçtan olmazsa ağaç devrilmez.
Dev dixwe rû fedî dike. - Ağız yer, yüz utanır.
Devê rovî ne geha hersim go çi tirş e. - Tilki, yiyemediği üzüm için 'zaten ekşiymiş' der.
Devsa şêra roviya, kirine gera meran. - Tilki aslanın makamına geçti her tarafı darmadağan etti.
Dêhn ne dêhnın ê jı wan bawer dıkın dêhnın. - Deliler deli değil, onlara inananlar delidir.
Dê û dotê şerkırın, bêaqıla bawer kırın. - Ana kız kavga ettiler, akılsızlar inandı.
Dé u bave xweziya tüneye
Dıbêjın tu lı rê qede û bele lı rê. - Derler ki sen yola çıkınca kaza bela birlikte yola çıkar.
Dıkana Bekıro du qalıb sabûn û çar torbe xwê. - Bekir'in dükkanı iki kalıp sabun, dört torba tuz.
Dıl, ne sifre ye ku mirov ber hemuyan veke. - Yürek sofra mı ki insan herkesin önünde açsın.
Dılê şıwan bıxwaze kare, jı nêri şir derxe. - Çobanın gönlü isterse tekeden süt çıkarır.
Dılê tırsonek sênga gewr nabine. - Korkak yürekli ak göğsü göremez.
Dilê tırsonek timî dikute. - Korkak birinin kalbi hep çarpar.
Dılé yekê ket kevireki´ heft salan bi xwe re gerand. - Bir kadinin gönlü bir tasa düstü, yedi yil birlikte dolastirdi.
Dınya guleke, bêhn bıke û bıde hevalê xwe. - Dünya bir güldür, kokla ve arkadaşına ver.
Dınya lı dınyê çavê gur lı mihê. - Dünya dünya oldukça, kurdun gözü koyundadır.
Dıza jı dıza dızi, ardu asiman lerızi. - Hırsız hırsızdan çaldı, yer gök titredi.
Di nava her gunehekî de, rêyek ku diçe kufrê heye. - Her bir günah içinde küfre gidecek bir yol var.
Dit ezım nedit dızım. veya Di sa ezım nedisa dızım. - Gördüyse benim, görmediyse hırsızım. (Kürtçe deyim)
Dûjmınê te gêrıkek be ji disa hesabê xwe bıke. - Düşmanın bir karınca bile olsa hasabını yap ((önlemini al)).
Dûr bi nure. - Uzak nurludur (ışıklıdır).
E
Eger xêr bê welatekiwê bıgıhije hemı cihê welât.
Em dibejin bavê me ji birçiyan di mire,ew dîbe hûn çîma birinç ki wi çenakin. - biz diyoruz babmız açlıktan ölüyor,o diyor niye ona bir pilav yapmadınız.
Eqlé sıvık, baré gıran e - Aklı hafif olanın yükü ağır olur
Erd bırınc be, av rûn be. - Yer pirinç olsun,su yağ olsun
Eyarê bênamûsa fırehe. - Namussuzun postu geniş olur.
Ez çı dıbêjım bılûra mı çı dıbêje. - Benim dediğim ne kavalımın dediği ne.
Ez hêdi dımeşım bela dıghê mı, ez zû dımeşımez Bela Dıgheme.. - Yavaş gittiğimde bela beni bulur.Hızlı gittiğimde ise ben belayı bulurum.
Ê
Ê dızya hıngıv bıke wê mêş pêvedın. - Bal çalanın arı peşine verir.
Ê jınê berde lı paniyê nanêre. - Kariyi bosayan ardindan bakmaz.
Ê ku bi ya mezinan neke, jovan dibe. - Büyüklerin dediğini yapmayan pişman olur
Ê ne dı şerde be şêre. - Kavgada olmayan aslan kesilir.
Ê rabe cihê wi, ê bımre jina wi dımine.. Kalkarsa yatağı kalır, ölürse karısı kalır.
Êl hebe, êlbeg jî heye
Êş hat Şam'ê, ecelhati mırın. - Bulasici hastalik Sam'dan geldi, eceli gelenler öldü.

Êş ji dil nayê berdan Jiyan li min bûyî zindan We êze jî nikarim binim ziman Ew êş jibo min bûyî derdê giran
F
Fala qereçiya lıhev derdıkeve. - Çingenenin falı birdir, atar tutturur.
Feqir çûn xwe dalıqinın ditın ku dewlemend lı ba dıbın. - Fakir kendini asmaya gitti, zenginlerin ipte sallandıklarını gördü.
G
Galgala ket nav dev û dırana, wê bıgere lı bajar û şarıstana. - Ağız ve dişerin arasına düşen söz, kentleri memleketleri dolaşır.
Gişt, taşın altında kalmaz.
Gihayê hewşé tehl e. - Evin avlusunun otu acıdır.
Go keç birin ha deşta mûşe ha pişta dergûşe. - Kız yuvadan uçtuktan sonra ha beşiğimin yanında, ha muş'ta ne fark eder ki.
Golıkék, navé naxireke pîs dike. - Bir buzağı bir inek sürüsünün adını kirletir
Gotın zirar e, kirin kar e. - Söylemek zarardır, yapmak kâr.
Gotın: Bavê te sıwara wi kuşt an peyan?”, “Goti: Pışti kü kuştin, çi siyar û çi peya". - Dedi: Babanı süvariler mi yoksa yayalar mı öldürdü?”, “Dedi: Öldürüldükten sonra ha süvari, ha yaya, ne fark eder"
Gotina rast bi mirov ne xweş tê. - Doğru söz insana hoş gelmez.
Gotınên pêşya, wek neqşê keviran e. - Atasözleri taşlardaki nakışlar gibidir
Gotna rast bı mırov ne xweş tê. - Doğru söz insana hoş gelmez.
Gul ew gul bû baran ji lê hat şıl bû. - Gül o güldü, yağmur yağdı ıslandı.
Gûndek e kûlindik e...
Gur dikujin qijak dıxun. - Kurt öldürür, karga yer.
Gurê, ku dıjminî min nîn e, bila hezar salî bijî. - Bana düşman olmayan kurt bin yıl yaşasın.
Gül bé sıtiri nabe
H
Ha cıgara ber bayé ha gayina nav kayé. - Ha rüzgara karşı içilen sigara,ha samanlıkta yapılan sevişme
Ha kevır lı cer ket ha cer lı kevır ket. - Ha taş testiye değmiş ha testi taşa.
Hechecikê sılava lı hecêk. - Ey kırlangıç hacca selam söyle.
Heft cara li male xwe bi gera, payda gunehe xalke hilena. - Evini yedi kere aramadıkça, birilerinin günahını alma.
Heft Sâlâ çû sêferî disa hât kêrı berı.-Yedi sene sefere gitti geldi gene eski eşek.
Hékıra hémekı,hékıri témekı.- Alışmışları(yüzsüzleri) alıştırma,alıştırdığını tok etme.
Hemı çêlek tên dotın, hemi gotın nayên gotın. - Her inek sağılır, her söz söylenmez.
Hem jı dêrê bû hem ji jı mızgeftê. - Hem kiliseden oldu hem de camiden.
Hem serê xwe dışkine hem ji xercê xwe dıde. - Hem başını kırdırıyor, hem de vergisini ödüyor.
Here mıletan, bıgre adetan. - Uluslara git, gelenekler öğren.
Her dar siyê ji koka xwe re nake. - Her ağaç kendi köküne gölge yapmaz
Her giha lı ser koka xwe şin tê. - Her ot kendi kökü üzerinde yeşerir.
Her kezizerek sımbêlsorek lı hımbere. - Her sarı örgülünün yanıbaşında bir kaytan bıyıklı vardır.
Her tışt jı zıravi mırov jı stûri dıqete. - Her şey incelikten, insan kabalıktan kopar.
Here ba wî însanî go te bi girîne, te ne kenenê - Berabeken devamlı güldüğün insanın yanında olmaktansa, yanında bazen de ağladığın insanın yanında ol.
Here mıletan, bıgre adetan.
Hetta mı xwe naskır amre xwe xelas kır. - Kendimi tanıyıncaya kadar ömrümü bitirdim.
Hevalê bêje "heval heval" mede dû. - "Arkadaş arkadaş" diyen arkadaşın ardından gitme.
Heyfa cıwaniyê piri lı pêye. - Yazık gençliğe, yaşlılık ardından geliyor.
Heywana tu bıgerini wê erzan bıbe. - Gezdirdiğin hayvan ucuz olur.
Heçî fırıke dinya alem şirıke.
Hêdi dimeşim bela dighê mi, zû dimeşim ez dıghêm bela. - Yavaş yürüyorum, bela bana yetişiyor hızlı yürüyorum, ben belaya yetişiyorum.
Hın dıkın hın dıxwun. - Kimi yapar kimi yer.
Hıngıvê debeye dı eyarê küçıkdaye. - Süzme baldır ama it postu içindedir.
Hûrık hûrık dagır tûrık. - Ufak ufak doldur dağarcığını.
Hêkıra he meki,te hekır deng meki- Alışmışları alıştırma,alıştırdınmı da ses etme.
i:
işé xwe bıke bı esas, bıla dılé te neke taswas. İşini sağlam yap, içine (kalbine) vesvese girmesin.
eyba reş, fedya gran. Kara ayıplan, ağır utan
J[düzenle]
Jı be kesî gota nehrî,go keso. - Kimsesizlikten tekeyi bile adamdan saydı.
Jı evindarekî pirs kırın "Tu ji bo çi digirî?" Got "Ji bo kenê dawiyê." - Aşık birine sormuşlar "Neden ağlıyorsun? demiş ki "Sonraki gülüşler için."
Jı her hesinî şûr çênabin. - Her demirden kılıç yapılamaz(olmaz)
Jı hırçkê du eyar dernayê. - Bir ayıdan iki post çıkmaz.
Jı pıra pır dıçe jı hındıka hındık. - Çoktan çok gider, azdan az.
Jı rovi fenektır tune jı eyarê wi pırtır tune. - Tilkiden kurnaz yoktur, derisinden de çok yoktur.
Jı qantır re gotin 'bavête kîye?' got xalêmi hespe!. - Katıra 'baban kim?' demişler, dayım attır! demiş.
Jı xelkêre masigıro jı xwere kwêsigıro. - Elaleme balıkçı kendine kaplumbağacı
Jın kelehe mêr gırtiye. - Kadın kaledir erkek tutsaktır.
Jına ne delal, çavê mirov dıêşine, jına delal dılê mirov dıêşine. -Çirkin kadın göz ağrıtır, güzel kadın gönül ağrıtır.
Jıné rınd u meré bihiş belayé seré gunde. - Güzel kadın ile akıllı erkek köyün başına beladır.
Jijo destê xwe, ser çelike xwere birîya û gotîya:çika şahîka. - kirpi yavrusunu, "ne güzel yumuşacık" diye okşarmış.
‎Jiyana rojekîye bi rûmet, ji jiyana salaye bi koletî çêtire. - Bir günlük onurlu yaşam, yıllarca boyun eğip kölece yaşamaktan iyidir*
K[düzenle]
Kanya ku tu avê jê vexwi kevra navêjyê. - Su içtiğin kaynaga taş atma.
Karê ne ji mire bayê wê di ser mire. - Benim olmayan isin yeli üzerimden geçsin.
Keça gan nîsandayê didan. - Kızın gönlü varsa gülümser.
Keçkê bêbav çiyayê bêav. - Babasız kız susuz dağ gibidir.
Keda helal dibe mû naqete, keda haram bibe weris ji diqete. - Helal ekmek kil olsa kopmaz, haram ekmek halat da olsa kopar.
Ker ji kera çedibin. - Eşekten, eşek doğar.
Kerê me çû seferê, hat ji seferê, dîsa kerê berê.
Kerêmın çu seferê , hat seferê, dîsa kerê berêye.- eşegim gitti sefere(yolculuga)geri geldiginde hala aynı eşekti.
Kerê mıri ji gur natırse. - Ölmüş eşek kurttan korkmaz.
Kere reş xwe spi dıbine.- Kara eşek kendini ak görür
Kes nakeve gora kesi. - Kimse kimsenin mezarına girmez.
Kesê jinek bîne, divê an tûrek perê wî an jî barek derewê wî hebe.
Kevir çiqasî jî di avê de bimîne, dîsa nerm nabe. - Taş ne kadar suda kalsa da, yine de yumuşamaz.
Kıhêl dı bin mêrxasan de dıbezın. - Küheylan at, yiğidin haslarının altında koşar.
Kırinek ji hezar gotinan çêtir e. - Bir eylem, binlerce söyleyişten iyidir.
Ki tî be nan u av,Ki têrbe dîl'da yâr dîxwaze. - Aç olan aş, tok olan aşk ister.
Ku agir bi çiyê ket ter û hişk tev dişewitin. - Bir dağa ateş düşerse, kuru ile taze beraber yanar.
Ku deng bi tasê ket çî rast û çi derew wek heve.
Ku kela şorbê çû, buhayê heskê pere nake. - Çorba taşarsa kepçenin degeri para etmez.
Ku nanê mirov di turikê hevandebî mirov biminet dixwe
Ku te gırt bermede, ku te berda bı dû nekeve. - Tuttunsa birakma, bıraktınsa ardına düşme.
Kûçık bi kurman namirin - Köpekler kurttan (böcek kurt) ölmez.
Kûçık bi quşandiné nabe tajî. - Köpek tüy kırpma ile tazı olmaz.
Kûçık ji kê bitirse bi wi ali direye. - Köpek korktuğu yana havlar.
Kumê rasta tim qetyayiye. - Doğru kişinin külahı hep yırtıktır.
Kurmê şiri, heta piri. - Ana sütündeki kurt ölüme kadar.
L
Lê kaliyê lê koriyê mirin çêtireji feqiriyê. - Ah yaşlılık, ah körlük ölüm yoksulluktan iyidir.
Lı diné metırse, lı dinıké bıtırsın. - Deliden değil, salaktan kork.
Li bejnê neri bi zêra kirî, laçek rakir kertkê guri. - Boyuna posuna baktı altınla aldı, örtüsünü kaldırdı kel çıktı.
Li kerê mirî digere ku nala jêke. - Ölmüş eşek arıyor ki nalını kopara.
M
Mala me li çoyê meye çoyê me li ser milê meye. - Evimiz sopamızda, sopamız omzumuzun üstündedir.
Mala merya gora mêruya yê
Mala mêran kaniya zêran. - Yiğitlerin evi, altın çeşmesidir.
Malê axê diçe canê xulêm dêse. - Ağanın malı gider, uşağın canı yanar.
Malê çamêrki û xesiski wek hev dire. - Cömerdin malıyla cimrinin malı aynı oranda harcanır.
Malkê ji gund bar kir, re ferah bû. - Köyden bir aile göçtü, köy rahatladı.
Mal li ser malê nabe. - Ev üstünde ev olmaz.
Mal mala teye lê bi alyê firaxa nere. - Ev evindir ancak mutfak tarafına gitme.
Me bayê şand pey kayê ka hat ba ne hat.
Me go lexe te kuşt.Vur dedik öldürdün
Meger li newala nebin xeyala. - Vadilerde dolaşma, kabus görme.
Mêvan ji mêvan ne xweşe,xwediyê malê ji herdûya ne xweşe. - Misafir üzerine gelen ikinci bir misafiri sevmez, ev sahibi ise ikisini de sevmez.
Mere xevza xe jı jıne purt mere be purt bıke.....
Mer meran dıkujin,ew ura dışwe. - Yiğidi yiğide kırdırıyorlar, sen oturmuş işkembe yıkıyorsun.
Mêr ketina quara, jin di çûna hawara. - Erkekler korkudan pustu, kadınlar yardıma koştu.
Mêrê qels du cara şer dixwaze. - Güçsüz adam iki kez kavga ister.
Mêrikî li hespé xelkê timî peya ye. - Başkasının atına binek adam her daim yayadır.
Mı pis avet, rast ket. - Kötü attım, isabet etti.
Mırî venagere bi girî. - Ölü, ağlamayla geri dönmez.
Mırın mırıne xırexır çiye? - Ölüm ölümdür, hırıltı nedir?
Mırişk çav batê kir qulê xwe katand. - Tavuk,kaza özenip suya girince boğuldu.
Mırişka bıgere wê lingê wê bi zelq be. - Gezen tavuğun ayağında pislik olur.
Miriya zède neşon ewèn tira bikın
Mirazê mın dıl be, ber seriyê mın kevır be. - Gönlümün muradı olsun, yastığım taştan olsun.
Mirov deve xweyî bike gera ser deré mirov bilind be...
Mirov dıl bıke diwara qul dıke, jin dıl bıke erdé qul dıke
Mirov ji keré hevala zu peya dibe. - İnsan arkadaşının eşeginden çabuk iner.
Mirov pîr dıbe, dıl pîr nabe. - İnsan yaşlanır, gönül yaşlanmaz.
Mirov xwe bi destê xwe ne xurine xura mirov naskê. - İnsan kendini kendi eliyle kaşımazsa kaşıntısı geçmez.
Mala pır jına xırabu jı bına- Evde çok kadın (hanım Örnek: gelin, kayın valide vs.) varsa o evin düzeni kökten bozulur.
N
Nabêjin kê kir dibêjin kê got. - Kim yaptı demezler, kim söyledi derler.
Nan û pivaz hebe nexwesi çavresiye. - Ekmek ve soğan olursa hastalık çekememezliktir.
Nanê xwe bide nanpêja, bila nanekî te zêde biçe. - Bir ekmeğin fazla gitse de, ekmeğini usta ekmek pişiricisine ver.
Navê gur derketiye rovi dinya xera kir. - Kurdun adı çıkmış tilki dünyayı yıktı.
Ne dujminê xeraba bin dujminê xerabiyê bin. - Kötülerin düşmanı değil kötülüğün düşmanı olun.
Ne fene, ev çi dar û bene? - Tuzak değilse, bu ne değnek ve iptir?
Ne sar li te tê, ne germ li te tê. - Sana da ne soğuk yarıyor, ne sıcak.)
Ne xwar ne da hevala, geni kir avêt newala. - Ne yedi ne arkadaşlara verdi, kokuttu vadilere attı.
Nıvışta bê tışt, xwedyê xwe kust. - Ücretsiz muska sahibini öldürdü.
Nızanın,dor dakavi bar kudo. - Sopa kimin önüne düşer, bilinmez.
P
Pısık ne lı male mışk Evdırrehman'e. - Kedi evde olmayınca fare Abdurrahman kesilir.
Pısıké malé, lı kuçıka malé natırse. - Evin kedisi, evin köpeğinden korkmaz.
Pîrê nemre bihar tê kerêmin nemre qîbal tê.
Pirek kelehe zılam gırtıye...
Pivaz, çı sor çı sipi. - Soğan, ne kırmızı ne beyaz.
Piyé xwe gora lıhéva bavé xwe dırej ke...
Pîrê bawer ne dıkır mér bıke, mér kır ija mal xeşytek düxazı - Nine inanmıyordu evlenmeye, evlendi şimdi de çocuk istiyor
Q
Qantir nazê xwê sin nayê. - Katır doğurmaz, tuz yeşermez.
Qedrê gulê çi zane kelbes divê kerê res. - Gülün değerini ne bilir devedikeni ister kara eşek.
Qenciya herî mezin zanîn e. - En büyük iylilik bilgidir.
Qûna wê qûna mirişkêye hêkê qaza dike. - Tavuktur ama kaz yumurtası yumurtluyor.
Qûsî naxwe avrîya mesî.- Kaplumbağa balığın artığını yemez.
R
Reng rengin, sor bi dengin. - Renk renktir, kırmızı ünlüdür.
Rengan tevde di heman lezê de dihatin lewitandin. Yekamînî dane rengê spî. - Bütün renkler aynı hızda kirleniyordu. Birinciliği beyaza verdiler.
Reva pisîkê heta dawîya kadînê ye.
Rêya dirêj bi gavên biçûk dest pê dike. - Uzun yol küçük adımlarla başlar.
Rêzê êş li mal néye payîn. - Değirmen sırası evde beklenmez.
Ro bi rînê nare ava
Roja dew haya nan nina, roja nan haya dew nina
Roja xweş bi serîda xweşe. - Güzel gün gün başlarken güzeldir.
Rovi ne di çu kulêr, hejik jî tirîya xweve kir. - Tilki zaten deliğine zor giriyordu bir de kuyruğuna çalılık bağladı.
Rûyê reş ne hewci teniyêye. - Kara yüze is gerekmez.
Rohn dıkım nan deré, tir dıkım dan deré -Ayran çorbasını(mehir)sulu yaptığım zaman ekmek gider,az sulu yaptığım zaman içindeki buğday (dan) gider.
Rıh dıbe bost düjmün nabe dost- Sakal bir karış kadar uzar, ama düşman dost olmaz.
Rovi'ki berdayi çétıre jı şereki gırédayi-
S
Serê çûka qali çenabê. - Kuş kafasından kavurma olmaz.
Sê wêne dost hene: Nano, gano, cano. - Üç türlü dost vardir: yiyici, irz düsmani, candan dost.
Sêwa çê pahra hirçê...
Séwa halméke,mekeve bin qalméke. - Bir parça lokma için düşme.
Siware xalke tum payayı. - Başkasının atına binen hep yayadır.
Siwarbûna li kerê yek e, peyabûna ji wê dudu ye !..
Simbêl bi pisika ji heye. - Bıyıkk kedide de vardır.
Seb û sekir çûn Diyarbekir, sekir rûnist deng nekir, seb rabû pesnê xwe kir. - Sap ile şeker Diyarbakir'a gittiler, şeker sustu oturdu, sap kalktı kendini övdü.
Ş
Şahdê rovi terya wiye. - Tilkinin tanığı kuyruğudur.
Şam dura ma mişar jî dura. - Hadi Şam uzak, hendek te mi uzak
Şam şekira welat şêrintira. - Şam şekerdir ama vatan daha tatlıdır.
Şerê sıbé ji xêra êvarê çêtire. - Sabahın kavgası akşamın hayrından iyidir.
Şerm, şerefa jina ye.- Haya, kadının şerefidir.
Şér dımre navéwi, çélek dımre postéwi dımine.- Aslan ölünce adı, inek ölünce postu kalır.
Şêr şêre. çi jıne çi mêre.- Aslan aslandır, dişisi erkeği fark etmez.
Şeva reş keleha mêraye. - Kara gece yiğidin kalesidir..
Şûşa dıl ku şkest nacebıre. - Gönül camı bir kırılırsa artık birbirine yapışmaz.
Şıkefta sed pez heryê wê sed û yek pez ji heryê. - Yüz koyunun sığdığı yere yüzbir koyun da sığar.
Şûr kalanê xwe nabıre. - Kılıç kınını kesmez.
T
Ta bi ta dibe rih. - Kil be kil sakal olur.
Taji bi zorê nare nêçirê. - Tazı zorla ava gitmez.
Te cat,Xudé ra murat. - Senden çaba, Allahtan murat.
Te deve nedîn li rêzê ma te mişkul jî nedîn li pirêzê
Tel telé kerméşé zir zira we weka gaméşé..
Teyrê ku gost dixwun nikilxwarin. - Et yiyen kartallar eğri gagalı olur.
Tıfkırıne bake bake gotiye ruyem ava bahre şil nabe tıf te şıl be - Tükürmüşler kurbağaya kurbağa demiş: Benim yüzüm denizden ıslanmıyor, tükürüğünden ıslanacak.
Timayi birakuje. - Tamah, kardeş öldürendir.
Tışte belaş weke laş. - Beleş, leş gibidir.
Tışte çu nede du gava bıde du dıbe gu...
Tırs merga rêviye
Tırs ne kêmasî ye, netirsîn zêdehi ye. - Korku eksiklik değildir, korkmamak fazlalıktır.
Tırsa gur ji baranê heba wê ji xwere kulavek çêkra. - Kurdun yağmurdan korkusu olsaydı kendine bir aba yapardı.
Tu bi hiriba tê li nav keri ba. - Yapağılı olsaydın sürü arasında olurdun.
Tu cehnemê nebini buhust bi te xwes nabe. - Cehennemi görmezsen cennet sana tatlı olmaz.
Tu çi têxi kewarê wê ew bê xwarê. - Dolaba ne koyarsan onu alırsın.
Tû paz ne dîtîya ma pişkul jî ne dîtîya. - Hadi sürüyü görmedin, boklarını da mı görmedin.
Tû Meriyi Tû İnsani. - Sen Adamsın, sen insansın.
W
War ew ware lê bihar ne ew bihare. - Yer aynı yer ama bahar aynı bahar değildir.
Wek tirya kere ne kin dibin ne direj. - Eşeğin kuyruğu gibi, ne uzuyor ne kısalıyor.
Wê ev hevira hin gelek avê hiline. - Bu hamur daha çok su kaldırır.
Xeber çekê jinêye. - Kızarak ve bağırarak laf söylemek kadının silahıdır.
Xeberé évara dıçın qule diwara. -
Xem neke kes nîzane, tu dî navxweda çî dîbeşérî. - Merak etme, kimse bilemez içinde ne gizlediğini.
Xeta xwar ji gayê pire. - Eğri çizgi yaşlı öküzdendir.
Xilt çiqas axê bikole bi serê xwe dadike. - Köstebek ne kadar toprağı kazarsa başına döker.
Xezalê baztir nîne, jî nesîbê xwe pêda na xwê. - Ceylandan daha atiği yoktur ancak o bile nasibinden öteye geçemez.
Xudé hebe,kes tunebe. - Allah olsun, kimse olmasın.
Xudé noka dıde evé bé dıdan. - Allah nohutu dişsize verir.
Xudê ji yekire xera bike diranê wi di pelûlê de diskê. - Allah birisinin işini bozarsa dişi sütlaçta kırılır.
Xwedîye fıse xwe dihise. - Osuruğun kokusunu ilk yapan duyar.*
Xwediye xêra, dibe rebené-evdalé ber dera. - Hayır sahibi, kapı önü garibanına döner.
Xwestek û kodik bi sûnde? - Dilencilik ve utangaçlık olmaz.
Xweş dibe cihe xençera, xweş nabê cihe xebera. - Hançer yarası bile iyileşir ama gönül yarası iyileşmez.
Y
Ya herro,ya merro. - Ya gidersin, ya ölürsün.
Ya nare as, ya ji dire asvan dikuje. - Ya değirmene gitmiyor ya da gidip değirmenciyi öldürüyor.
Yarê diya mi yek ba minê bi dendikê bihiva bi xwedi bikra. - Anamın dostu bir tane olsaydı onu bademiçiyle beslerdim.
Yêk ku nefsa xwe islah nekiriye, nikare yekî din islah bike. - Nefsini ıslah etmeyen, başkasını ıslah edemez.
Yek ta nabe, du ta tê ranabe. - Bir iplik olmuyor, iki iplik geçmiyor.
Z
Zıkê zaroka kirve lê zimanê wan nagere. - Çocuklarin karınları söz doludur ama dilleri dönmez.
Zılam kahnîya pîrek birka, go birk şikestî bê av xwe têda na girê. - Erkek bir kaynaksa kadın bir havuzdur, havuz çatlaksa kaynaktan gelen su birikmez.
Zimanê dirêj darkukê serê xwedyê xwe ye. - Uzun dil sahibinin başına agaçkakandır.
Zimano leq û leq,seriyo teq û req. zimano birî,seriyo seqirî
Zimané mirov bike leqe leq ewé seré mirov bike teqereq
Zimanê xwe jêke cihê xwe çêke
Zor gêzerê radıke. - Zor, havucu kökünden çıkarır.
Zıkê xwe hî neke dı nana bejna xwe hî dı fistana e ser te be salu zamana - Karnını 2 ekmeğe alıştırma endamını 2 fistana alıştırma elbet bir gün yokluğunu da görürsün

Ekleyen/Kaynak: ASİLD0ST




Bu bölüme Siir ekleyebilirsiniz. Siir eklemek için tıklayın

Yorumlar [ Yorum Ekle ]

Henüz yorum eklenmemiş
Etkileşimli Bölüm
  Sonraki 10 Siir
  En Çok Yorumlananlar
  Yeni Ekle
  Yorum Ekle
  Tümünü Listele
| 101 Okey Oyunu | Türkçe Kürtçe Sözlük | Kürtçe Dil Testi |
counter